Spotkanie o przeszłości i przyszłości willi przy al. Niepodległości 21 i historii naszego miasta poprowadzi dr Bartłomiej Gruszka.

16.12.2025 godzina 15:00

Willa,  al. Niepodległości 21

 

Pierwsza informacja o willi pojawia się w gazecie Grünberger Wochenblatt 7 czerwca 1874 roku – ogłoszenie o możliwości wynajmu domu przy Grosse Bahnhofstrasse 9. Willa została zbudowana prawdopodobnie przez Carla Lorenza dla Friedricha Foerstera juniora. Foersterowie zbankrutowali w 1873 roku, a Lorenz przejął budynek za długi. W 1887 roku teren należał jeszcze do Lorenza, który był właścicielem wielu nieruchomości przy dzisiejszej Alei Niepodległości (kupował parcele przed powstaniem dworca w 1871). Był architektem i „budowlańcem”, miał nawet własną cegielnię. W 1898 roku sprzedał dom Hermannowi Brandtowi, dyrektorowi browaru Bergschloss Brauerei. W 1909 roku w książce adresowej budynek jest już nazwany „Villa Hermanna” – nadal mieszka w nim już wówczas rentier Hermann Brandt. W 1919 roku obiekt kupił Willi Gerasch, właściciel fabryki filcu. Na podstawie zapisu widocznego na planie katastralnym miasta z 1925 roku możemy przypuszczać, że willa należy wówczas do pani Gerasch Waleskiej. W tym samym roku pojawi się nowy właściciel - Boehm z okolic Magdeburga. Dom wynajmował od niego lekarz rodzinny ze szpitala Bethseda dr med. Walter Bergmann. W książce adresowej z 1933 roku willa należy do Boehma - dyrektora urzędu katastralnego. Wynajmuje on budynek różnym osobom: Helenie Baerm - właścicielce księgarni z wydawnictwami chrześcijańskimi (Christlichen Buchhandlung), która też mieści się w willi oraz Robertowi Buchholzowi – pracownikowi księgarni. W tym czasie w domu mieszka również Rudolf Hasse, zielonogórski fotograf, który ma dwa studia - przy ul. Sikorskiego i Kupieckiej. Zameldowany tu jest jeszcze Heinrich Krueger - Oberspostsekretarz. W 1938 roku willa należała do kapitana Erwina Kitlasa, oficera okręgu wojskowego, mieściło się tam biuro okręgu Wehrmeldeamt. Po II wojnie światowej willa pełniła funkcje dydaktyczne i mieszkalne. Spotykali się tam harcerze, przez pewien czas na piętrze mieszkał założyciel „Makusynów” Zbigniew Czarnuch. Od początku lat 60 XX w. mieściła się tam szkoła muzyczna.

Streszczenie powstało na bazie informacji od Bartłomieja Gruszki oraz publikacji Zbigniewa Bujakiewicza „Zielonogórskie domy i ich twórcy z przełomu XIX i XX w.”, Zielona Góra 2024 Historia willi przy Al. Niepodległości 21/Bahnhofstrasse 9 

 

Wydarzenie odbywa się w ramach projektu "Willa siostra BWA. 60 lat galerii BWA w Zielonej Górze" dofinansowanego ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

 

Bartłomiej Gruszka – regionalista, miłośnik historii Zielonej Góry, archeolog. Kolekcjoner pamiątek z Grünbergu. Autor książki o atelier fotograficznych w przedwojennej Zielonej Górze. Ma ponad 200 zdjęć zrobionych w zakładach fotograficznych w Grünbergu. Prezes Fundacji Tłocznia.

 

 

loga

 


Dostępność:

adres: al. Niepodległości 21, 65-048 Zielona Góra 

Nie ma bezpośredniego przejścia z budynku galerii do willi. Oddziela je kamienny murek (wysokość: 55 cm) otaczający ogród BWA. Aby wejść do willi należy po wyjściu z budynku BWA kierować się w stronę deptaka. Willa znajduje się po prawej stronie. Prowadzi do niej kamienna droga wzdłuż ogrodu BWA.

Wejście do willi znajduje się od strony ogrodu BWA (zachodnia strona budynku). Prowadzą do niego 2 schody. Drzwi wejściowe są ciężkie, drewniane. Drzwi otwierają się do środka, prawe skrzydło. Szerokość drzwi: 75 cm.

Za drzwiami są schody prowadzące na parter (9 stopni). Są strome. Brak poręczy. Pierwszy i ostatni stopień są oznakowane pasami kontrastowymi. Brak alternatywnej trasy dla schodów: pochylni lub podnośnika przyschodowego.

Spotkanie jest na parterze. Budynek jest przed remontem więc mogą występować nierówności podłogi i zmienne struktury nawierzchni. Występują zmiany poziomów w postaci progów i stopni.